Kuannersuarni aatsitassarsiorniarluni pilersaarut Kalaallit Nunaata kujataaniittoq immikkuullarissuuvoq. Aatsitassarsiulerniarluni piareersarluni sulineq 2007-imiilli ingerlanneqartoq pinngoqqaatinik qaqutigoortunik nunarsuarmi annertunerpaartaat ilaannik nassaarfiuvoq saviminissat zink aamma uran ilanngullugit.

Saviminissat pinngoqqaatit qaqutigoortut equmattakkaartuupput sannamikkut, akumikkut innaallagissamillu aqqusaaruminartuunermikkut immikkoorutillit. Assersuutissaqqippoq neodym, anorisaatinut kajungerisaliornermi atorneqartartoq, kiisalu biilinut ikummatissamik innaallagissamillu ingerlatilinnut orsussaliornermi. Pinngoqqaatit qaqutigoortut  teknologiimik ineriartortitsiutigaluni silaannaap toqunartortallip CO2-p aniatinneqarnerata annikillisikkiartorneqarnerani tunngaviupput. 

Pinngoqqaatit qaqutigoortut equmattakkaat 15-iupput lanthanid-it, pinngoqqaatit lanthanum, cerium, praseodynium, promethium, (pinngortitami immineq pinngorneq ajorpoq), neodymium, samarium, europium, gadolinium, terbium, dysprosium, holmium, erbium, thulium, ytterbium aamma luttium. Pinngoqqaatit aamma allat yttrium aamma scandium ilanngunneqarsinnaapput, sannaasa akuisigut assingusumik periuseqaramik, taamaalillutik pinngoqqaatit qaqutigoortut 17-inngortillugit.

Atortorissaaruterpassuit innaallagiatortut orsussanik immeqittartunik atuisuupput. Orsussat immeqqittartut pitsaanerpaat ilagaat nikkel-metalhybrid, orsussaq innaallagissamik ikummatissamillu ingerlatilinni biilini atorneqartartoq soorlulusooq atortorissaarutini allani innaallagiatortuni. Pinngoqqaatit qaqutigoortut nikkel-metalhybrid orsussap kajungerisaata plussitaannut akuatut atorneqartarpoq, orsussap oqimaassusaata 26 procenteralugu. 

Ulluinnarni atortorissaarutit atukkavut pinngoqqaatit qaqutigoortut immikkuullarissumik pissusaannik pinngitsuuisinnaanngillat. Saviminissat pinngoqqaatit qaqutigoortut anorisaatiliornermi, biilit innaallagiatortut ikummatissamillu ingerlatillit, orsussat immeqqinneqarsinnaasut, oqarasuaatit angallattakkat, TV-t saattukujuut plasma- amma LCD-mik igalaasartallit, qarasaasiat angallattakkat, qarasaasiat qarasaasaat katalysatorillu. Katalysatori tassaavoq motorit ikummatissamik ingerlatillit pujoorfiinut ikkunneqartartoq putsut toqunartutallit aniatinneqarnerat annikillisarniarlugu.

Pinngoqqaatit qaqutigoortut kajungerisat nunarsuarmi nukittunerpaat, motorini innaallagiatortuni atorneqartartut pilersinneqarnerini atorneqartarput. 

Qanoq piumaneqartigippat?

Naatsorsuutaavoq nunarsuarmi pinngoqqaatit qaqutigoortut atorneqarnerat 2014-imi 180.000 tonsimut annertuseriarsimassasoq - qaffariaat maannamut sanilliullugu 50 procentiusoq, tamanna peqquteqarpoq pinngoqqaatinik qaqutigoortunik akulinnik tunisassiorneq qaffariariarujussuarmat. Nunarsuarmi patajaatsumik pilersuisinnaasunik pisariaqartitsinermik tamanna kinguneqarpoq, pinngoqqaatinik qaqutigoortunik pisariaqartitsinermik naammassinnissinnaasumik.

Ullumikkut pinngoqqaatit qaqutigoortut tunisassiarineqarnerat Kinamit 95 procent missaani tunisassiarineqarpoq. Nunami namminermi Kina-mi pisariaqartitsineq ima annertutigaaq, pinngoqqaatit qaqutigoortut ilaminiinnanngui nunanut allanut tunisassiarineqartarlutik. Kina-mit kigaatsumik nalorninaatsumillu annissuineq annikilliartortinneqarpoq ilutigitillugu annissorneqarnerani akileraarusiisarneq annertusiartortinneqarluni.

Kina-p avataani pinngoqqaatinik qaqutigoortunik annertoorujussuarnik patajaatsumillu nassaartoqanngippat, nunani allani suliffissuaqarfiit pinngitsaalineqarput tunisassiorfitsik Kina-mut nuussagaat, pinngoqqaatinik qaqutigoortunik pissarsisinnaajuarnissartik qulakkiisagunikku. Pissutsit tamakkua Kuannersuit nunarsuarmi immikkuullarissumik pingaarutilimmik inissisimalertippaat, aatsitassarsiorniarlunilu pilersaarut EU-mit soqutigineqaqaluni malinnaavigineqarpoq, ilisimalluaramikkumi pinngoqqaatit qaqutigoortut qanoq niueqatigiinnikkut inissisimanerat pingaaruteqartigisoq. 

Soormi Kuannersuit?

Kuannersuarmiit nunarsuatsinni pinngoqqaatit qaqutigoortunut pisariaqartitsineq qaffakkiartupiloortoq nalimmassarneqarsinnaavoq, taamaalillunilu Kalaallit Nunaata aningaasarsiorneranut ukiuni tulleriini amerlasuuni ilapittuutaarujussuarluni.

Greenland Minerals and Energy-mit isumaqarpugut, Kuannersuit nunarsuarmi aatsitassarsiorfinnut allanut nallersuussinnaasoq, akisussaassuseqartumik avatangiisimullu mianerinnilluni inerisarneqarsinnaasoq, pinngoqqaatinik qaqutigoortunik pilersuiffiulerluni.

Kuannersuarni misissueqqissaarfiup assitaa - assi allisillugu takorusukkukku tooruk 

Kuannersuarni saviminissaq niuerutigineqarnermigut nalituunik pinngoqqaatinik assigiinngitsunik akoqarpoq. Pinngoqqaatit qaqutigoortut tunngaviusumik tunisassiaapput, uran-ilu piiarneqassaaq saniatigooralugu. Ukiumoortumik pinngoqqaatit qaqutigoortut 40.000 tons missiliorlugua annertutigisoq piiarneqarsinnaasangatinneqarpoq, tamanna uran oxid-imut sanilliullugu quleriaataanik annertuneruvoq.

Piiaanngilluinnarnissamik isummersimaneq
Ukiut 30-it qaangiummata Kalaallit Nunaanni isummertoqarpoq uran aatsitassallu allat qinngornernik ulorianartunik akullit misissorneqarnatillu piiarneqassanngitsut. Politikikkut isummersimaneq tamanna suli ullumimut atuuppoq.

Taamaattoq Kalaallit Nunaanni oqartussat piiaanngilluinnarnissamik isummerneq qasukkaallatsissimavaat, taamaalillutik aatsitassarsiornermi tunngaviusumik maleruagassat allanngortillugit. Greenland Minerals and Energy misileraalluni qillerineri ingerlaannarnissaannut akuerineqarlutik Kuannersuarnilu misissueqqissaarnertik naammassisinnaanngorlugu, saviminissaq misissuiffigineqartoq uranitaqaraluarpalluunniit.

Greenland Minerals and Energy 2012-umi 2013-imilu uppernarsaatinik sukumiisorujussuarnik Kalaallit Nunaanni Namminersorlutik Oqartussani Aatsitassaq pillugu Aqutsisoqarfianut tunniussisussaavoq. Uppernarsaatit allaganngorlugu takutissavaat nunarsuarni allani aatsitassarsiorfiit assigalugit ingerlatsisoqarsinnaanersoq, avatangiisinut- peqqissutsikkullu isumannaatsumik toqqammaveqarluni, uran saneqqunneqarsinnaanngitsumik saniatigooralugu tunisassiassatut akugalugu.